ngư tất

Rễ cây ngư tất được phơi khô trên một chiếc mẹt tre.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Cỏ xước: "ngư tất" là tên gọi của một loại cây thân thảo, thuộc họ Dền (Amaranthaceae), có tên khoa học là Achyranthes bidentata. Cây này mọc hoang hoặc được trồng làm thuốc, có thân vuông, lá mọc đối, hoa nhỏ màu xanh lục hoặc trắng.
   • Vị thuốc đông y: "ngư tất" còn chỉ bộ phận rễ của cây này, được phơi khô và dùng trong y học cổ truyền với tác dụng bổ gan thận, mạnh gân xương, chữa đau lưng, mỏi gối.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ (chỉ cây):

  • Ngư tất mọc nhiều ở ven đường, bãi cỏ. (Cây cỏ xước thường mọc ở những nơi ẩm thấp, hoang dại.)
  • Lá ngư tất có thể dùng để nấu nước tắm cho trẻ em bị rôm sảy. (Lá cây cỏ xước có tác dụng làm mát da, giảm ngứa.)

• Danh từ (chỉ vị thuốc):

  • Thầy thuốc kê đơn có vị ngư tất để chữa đau khớp. (Rễ cây cỏ xước được dùng trong bài thuốc trị bệnh xương khớp.)
  • Ngư tất thường được sao vàng hạ thổ trước khi sắc uống. (Rễ cây cỏ xước cần qua chế biến để tăng hiệu quả điều trị.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "ngư tất bổ thận": cụm từ chỉ tác dụng của vị thuốc trong việc tăng cường chức năng thận.

  • Trong đông y, ngư tất bổ thận, mạnh gân cốt. (Rễ cỏ xước giúp thận khỏe, xương chắc.)

• "ngư tất hoạt huyết": chỉ khả năng thúc đẩy tuần hoàn máu của vị thuốc.

  • Ngư tất hoạt huyết, thường dùng cho phụ nữ sau sinh. (Rễ cỏ xước giúp lưu thông máu, hỗ trợ hồi phục sức khỏe.)

Biến thể và từ gần giống

• Cỏ xước (danh từ): tên gọi thông thường của cây ngư tất trong dân gian.

  • Cỏ xước mọc hoang khắp nơi, ít người biết công dụng làm thuốc. (Cây ngư tất phổ biến nhưng ít được chú ý.)

• Ngưu tất (danh từ): một loại cây khác cùng họ, cũng có tác dụng tương tự nhưng thường dùng để chỉ cây Achyranthes aspera hoặc Achyranthes bidentata trong một số tài liệu. Lưu ý: "ngưu tất" và "ngư tất" đôi khi được dùng lẫn lộn, nhưng "ngư tất" là tên chính xác trong nhiều sách thuốc cổ.

  • Ngưu tất cũng có tác dụng bổ thận, nhưng khác với ngư tất ở đặc điểm hình thái. (Cả hai đều là vị thuốc quý nhưng cần phân biệt.)

Từ đồng nghĩa

• Cỏ xước: tên dân gian phổ biến nhất.
• Cỏ ngư tất: tên ghép, nhấn mạnh công dụng làm thuốc.
• Achyranthes bidentata: tên khoa học (thường dùng trong ngữ cảnh chuyên môn).

Thành ngữ liên quan

• Ngư tất bổ thận, ích tinh: thành ngữ trong đông y chỉ tác dụng của vị thuốc giúp thận khỏe, tinh khí dồi dào.
  • Ông ấy thường uống thuốc có ngư tất bổ thận, ích tinh để tăng cường sức khỏe. (Rễ cỏ xước giúp duy trì sinh lực và thể trạng tốt.)